Open Monumentendag 2026: een blik achter de schermen op onze werven

Op zondag 13 september openden verschillende monumenten in Vlaanderen hun deuren tijdens Open Monumentendag. Ook op verschillende werven van Group Monument kregen bezoekers de kans om historische gebouwen van dichtbij te ontdekken en kennis te maken met reeds afgewerkte gebouwen, alsook de restauratiewerken die er vandaag plaatsvinden.

Van eeuwenoude muurschilderingen en monumentaal kerkmeubilair tot historische dakconstructies en complexe restauratie- en nieuwbouwprojecten: onze collega's stonden klaar om bezoekers mee te nemen achter de schermen. Een unieke gelegenheid om niet alleen het monument zelf te bewonderen, maar ook te ontdekken hoeveel vakmanschap, onderzoek en gespecialiseerde technieken schuilgaan achter een restauratie.

We overlopen enkele interessante lopende restauratiewerven.

Sint-Martinuskerk – Aalst

In de Sint-Martinuskerk in Aalst konden bezoekers kennismaken met de huidige restauratiewerken van fase 10 en de opbouw van het orgel.

Op de werf wordt momenteel gewerkt aan verschillende onderdelen van het monument. Zo worden altaren en schilderijen gerestaureerd, wordt glas-in-lood na restauratie opnieuw geplaatst en wordt het orgel verder opgebouwd. Daarnaast worden ook algemene afwerkingswerken aan de architectuur uitgevoerd, waaronder schilder- en pleisterwerken.

Tijdens Open Monumentendag werden bezoekers in kleine groepen van ongeveer 15 personen rondgeleid. Het parcours bracht hen onder meer langs het altaar, het orgel en het schilderijatelier.

De bezoekers waren duidelijk enthousiast om een kijkje achter de schermen te kunnen nemen en van dichtbij te zien hoe de restauratie van zo'n historisch kerkgebouw wordt aangepakt.

Sint-Godelieveabdij – Brugge

Ook de Sint-Godelieveabdij in Brugge kon op heel wat belangstelling rekenen. Het omvangrijke restauratieproject omvat verschillende disciplines en combineert restauratie met hedendaagse technieken en nieuwbouw.

Op de site wordt onder meer gewerkt aan de restauratie van de gevel, het buitenschrijnwerk, de volledige restauratie van de daken en de toevoeging van hoogwaardige isolatie. Daarnaast omvat het project een complexe nieuwbouw met paviljoenen en een stalen luifel, de installatie van verschillende technieken, waaronder maar liefst 115 geothermische boringen en gedeeltelijke binnenafwerking. Ook de aanleg van de tuin, goed voor ongeveer 8.500 m², maakt deel uit van het project.

Na een kort bezoek op zaterdag was de site op zondag van 10 tot 18 uur toegankelijk. Ondanks de regenachtige start kwamen uiteindelijk maar liefst 1.200 bezoekers langs.

Dankzij een goede samenwerking met de bouwheer Toerisme Vlaanderen en de architecten van B-architecten en B-Juxta kon een mooi parcours doorheen de omvangrijke werf worden uitgestippeld.

Ook het vakmanschap van Group Monument kreeg er een prominente plaats. Bezoekers konden kennismaken met glas-in-lood en verschillende materialen, maar vooral de aanwezigheid van onze steenkappers bleek een grote publiekstrekker. Bezoekers konden er niet alleen hun werk bewonderen, maar ook zelf ervaren hoe het is om steen te bewerken.

Hof ter Linden – Edegem

In Edegem konden bezoekers tijdens Open Monumentendag terecht in kasteel Hof ter Linden. Met maar liefst 1.955 bezoekers was het een bijzonder drukbezochte dag.

Doorheen het kasteel werd een bezoekersroute uitgestippeld. In plaats van klassieke rondleidingen konden bezoekers op verschillende plaatsen terecht bij aanwezige experts, die uitleg gaven over de lopende restauratiewerken.

Die werken omvatten zowel de buitenzijde, als het interieur van het kasteel. Aan de buitengevels wordt gewerkt aan pleisterwerk, schilderwerk op pleister en schrijnwerk. Binnen wordt onder meer gewerkt aan pleisterwerk, decoratief schilderwerk op pleister en hout, marmerimitaties, verguldingen en muurschilderingen.

Hof ter Linden is daarbij veel meer dan een indrukwekkend gebouw. Het kasteel vertelt het verhaal over de tijd waarin het werd gebouwd en bewaard. De symmetrische buitengevels weerspiegelen de architecturale idealen van de 18e eeuw, terwijl het interieur doorheen de eeuwen opmerkelijk goed bewaard bleef. Marmeren vloeren, houten lambriseringen en de monumentale trappenhal geven bezoekers vandaag nog steeds een beeld van het kasteel zoals het eeuwen geleden werd ingericht.

Tijdens Open Monumentendag kregen bezoekers de kans om niet alleen die geschiedenis te ervaren, maar ook te zien hoe vandaag met dit waardevolle erfgoed wordt omgegaan.

Sint-Jacobskerk – Antwerpen

In Antwerpen opende de Sint-Jacobskerk haar deuren voor bezoekers. De kerk, gebouwd tijdens de overgang van de gotiek naar de renaissance, is rijk aan historisch kerkmeubilair en kunstwerken, met talrijke voornamelijk barokke objecten.

De restauratiewerken aan de kerk zijn het resultaat van een samenwerking tussen Monument Goedleven en Altri Tempi. Na zeven jaar restauratiewerken is ondertussen een volgende fase aangebroken: de restauratie van het historische kerkmeubilair.

Tot deze opdracht behoren onder meer twee 17e-eeuwse portiekaltaren, een 16e-eeuwse calvarie en een Verrijzenisbeeld van Christus, het 18e-eeuwse doksaal van Baurscheidt, een 16e-eeuws doopvont en het bijzondere 17e-eeuwse praalgraf van Velasco.

Tijdens Open Monumentendag was de volledig opgeleverde kerk vrij toegankelijk. Het werfgedeelte in de Sint-Joriskapel kon enkel bezocht worden tijdens vooraf gereserveerde rondleidingen. Alle 100 plaatsen waren volzet.

De deelnemers kregen tijdens de rondleiding toegang tot de stellingen en konden de restauratiewerken van dichtbij bekijken. Daarbij kwamen zowel de praktische en materiaaltechnische aspecten van de restauratie als de kunsthistorische achtergrond van de verschillende objecten aan bod.

Een unieke kans om erfgoed niet alleen te bewonderen, maar ook letterlijk van dichtbij te beleven.

Kasteel Ravenhof – Stabroek

Ook op de werf van Kasteel Ravenhof in Stabroek stond Open Monumentendag in het teken van het ontdekken van erfgoed én het verhaal achter de restauratie.

Ondanks het slechte weer waagden ongeveer 400 bezoekers zich aan de skywatch. In totaal kwamen ongeveer 500 bezoekers langs.

Een 400 van de 500 bezoekers waagde zich aan de skywatch: via de hoogtewerker kreeg je een uniek zicht op het kasteel, maar ook een prachtig uitzicht over het park en de grensstreek.

Binnen konden kinderen op het gelijkvloers en de eerste verdieping deelnemen aan een zoektocht naar Bokkie de boktor. Wie de zoektocht tot een goed einde bracht, kreeg een diploma.

Daarnaast stond een mock-up van de nieuwe dakkap opgesteld. Bezoekers konden er ook oude delen van de bestaande dakconstructie bekijken. Die zijn duidelijk aangetast door boktor, waardoor de volledige dakkap vernieuwd moet worden.

Zo kregen bezoekers niet alleen het monument te zien, maar ook een concreet beeld van de uitdagingen waarmee restaurateurs tijdens een project te maken krijgen.

Sint-Blasiuskerk – Waardamme

Ook de Sint-Blasiuskerk in Waardamme opende naar aanleiding van Open Monumentendag haar deuren voor bezoekers. Binnen de restauratiewerken aan de kerk ligt onze focus voornamelijk op de restauratie van de glasramen.

Een goede 150 bezoekers kwamen tijdens Open Monumentendag een kijkje nemen. Ze konden deelnemen aan rondleidingen door de architect en door leden van de kerkfabriek. Daarbij kregen ze meer uitleg over de kerk, de restauratiewerken en het verhaal achter het gebouw.

Naar aanleiding van Open Monumentendag werd bovendien een video gemaakt over de Sint-Blasiuskerk en de restauratie. Benieuwd? Bekijk de video hieronder.

Sint-Gummaruskerk – Lier

In de Sint-Gummaruskerk in Lier kregen bezoekers een bijzonder blik op de restauratie van een van de meest indrukwekkende gotische kerken van Vlaanderen.

Er wordt gewerkt aan verschillende onderdelen van het monument: van natuursteen en pleisterwerk tot muurschilderkunst en historische objecten zoals altaren, epitafen, polychrome beelden, schilderijen en meubilair.

Tijdens Open Monumentendag kregen maar liefst 360 bezoekers de kans om via een exclusieve rondleiding de steiger in het noordtransept te betreden. Van daaruit konden ze de gewelfschilderingen boven het Sint-Gummarusaltaar bewonderen, die door Altritempi werden blootgelegd.

De rondleidingen boden niet alleen een unieke kijk op de schilderingen, maar ook uitleg over de geschiedenis van de kerk en de restauratie ervan.

De Sint-Gummaruskerk kent immers een lange restauratiegeschiedenis. Het gebouw werd in het verleden verschillende keren aangepast en gerestaureerd, waarbij oudere pleisterlagen en decoraties deels verdwenen. Vandaag ligt de focus anders: onderzoek, documentatie en behoud staan centraal.

Voor de huidige restauratiewerken werd daarom uitgebreid vooronderzoek uitgevoerd door Patrimonium Research & Consulting. Daarbij werd ontdekt dat het middeleeuws pleisterwerk op verschillende plaatsen bewaard is gebleven. In het noordtransept kwamen bovendien gewelfschilderingen aan het licht waarvan vóór de start van de werken nog maar weinig bekend was.

Open Monumentendag bood bezoekers zo een unieke gelegenheid om letterlijk mee te kijken naar een stukje geschiedenis dat opnieuw zichtbaar wordt.

Van Aalst tot Brugge, van Antwerpen tot Lier en van Edegem tot Stabroek: Open Monumentendag bracht bezoekers dichter bij het erfgoed waaraan onze collega's elke dag werken.

Een geslaagd weekend waarin zowel het project als de mensen en technieken achter de restauratie in de kijker stonden.

De verschillende werven toonden hoe veelzijdig restauratie is. Achter elk historisch gebouw schuilt een uniek verhaal en achter elke restauratie een combinatie van onderzoek, gespecialiseerde kennis, ambacht en hedendaagse technieken.

Dankzij Open Monumentendag konden bezoekers die verhalen niet alleen horen, maar ze ook van dichtbij beleven. Een mooie manier om te tonen wat er vandaag nodig is om waardevol erfgoed te bewaren voor de toekomst.

Interesse om mee te werken aan projecten zoals hierboven? Check gerust even onze Vacatures | Group Monument of solliciteer rechtstreeks als metser, schrijnwerker of nog iets anders! Zien we je binnenkort?